HERDENKINGSJAAR AUGUST VERMEYLEN

“Zielsdiep bemint de Vlaamse universiteit haar eerste rector”, verklaarde een van zijn opvolgers, rector Gillis, een kwarteeuw later. Toch was de Brusselse flamingant en socialistische senator August Vermeylen de minst voor de hand liggende kandidaat.

De vernederlandsing in 1930 kwam dan ook pas tot stand na een woelige periode aan de universiteit, onder de studenten en in de nationale politiek, want de tegenstand was ongemeen hevig en meningen werden soms met fysiek geweld afgedwongen. De flamingant Vermeylen slaagde er echter in de “trots van Gand français” in enkele jaren tijd te transformeren tot de Rijksuniversiteit Gent. Hij verleende ook de bouwopdracht voor de Gentse boekentoren (universiteitsbibliotheek) aan Henry van de Velde.

Tot juni 2011 herdenkt de Universiteit Gent met een expo, debatten en literaire avonden de eerste rector van de vernederlandste universiteit. Ook verscheen de publicatie ‘Maar wat een wespennest!’: het rectoraat van August Vermeylen en de vernederlandsing van de Gentse universiteit, door Ruben Mantels en Hans Vandevoorde. En Vermeylens afscheidsrede indachtig kijkt de universiteit ook vooruit, o.a. naar de omstreden verengelsing van het onderwijs of naar het (politiek) engagement van haar wetenschappers en professoren.

In Vermeylens onuitgegeven Dagboek 1.1.32 – 15.9.33, dat bewaard wordt in het AMVC-Letterenhuis, tekende hij op 29 november 1932 over zijn ontmoeting met de Franse schrijver Paul Valéry op een banket van de Vlaamse Pen Club in Brussel aan: “Hij vertelt me, dat hij twee bezwaren tegen de flaminganten in Frankrijk hoort inroepen: dat ze voorposten v[an] Duitschland zijn, de Gentsche universiteit vervlaamscht hebben, - waarop ik hem zeg, dat ik rector van die universiteit ben.”

Bovendien herschept Herwig De Weerdt – in wereldpremière – Vermeylens bekendste literaire werk, De wandelende jood (1906), voor het theater. In 1893 had Vermeylen met Emmanuel de Bom, Cyriel Buysse, Prosper van Langendonck en Henry van de Velde het nog steeds vermaarde tijdschrift Van Nu en Straks opgericht en werd hij al erkend als de geestelijke bezieler van een nieuwe Vlaamse schrijversgeneratie.

Zijn bekendste uitspraak over de Vlaamse ontvoogdingsstrijd formuleerde hij in 1900 in zijn essay Vlaamsche en Europeesche beweging: “Om iets te zijn moeten wij Vlamingen zijn – Wij willen Vlamingen zijn, om Europeeërs te worden.”

Alle informatie over het August Vermeylenherdenkingsjaar en de activiteiten op http://www.ugentmemorie.be/august-vermeylenjaar

Een lemma over August Vermeylen is in voorbereiding.